info@kreaturk.com

Yaratıcı Düşünmede Yakınsak İlişkiler

Yaratıcı Düşünmede Yakınsak İlişkiler

Yakınsak ilişki terimini, burada kapalı uçlu düşünme teriminin yerine kullanmayı tercih ettim. İngilizce’de ıraksak düşünme becerisi için “divergent thinking” terimi kullanılıyor. Bu terimi, açık uçlu veya ıraksak düşünme olarak Türkçe’ye çevirebiliriz. Kapalı uçlu, yani tek doğru cevabı bulmaya yarayan düşünme yapıları ise İngilizce’de “convergent thinking” olarak yer almakta. Her ne kadar tam manasını karşılamasa da kapalı uçlu demek yerine ıraksak düşünmeden yola çıkarak yakınsak düşünme diyelim buna şimdilik.

Bir ürün veya düşüncenin yaratıcı olarak değerlendirilebilmesi için iki önemli kriterin bir arada bulunması gerektiğini daha önceki yazılarımızda bahsetmiştik. Bunlar, özgünlük ve kullanışlılıktır. Yani bir ürünün, hem daha önceden düşünülmüşlerin dışında kendine özgü farklı bir özellikte olması hem de mevcut sorun ve problemlere uygulanabilir nitelikte kullanışlı çözümler sunması gerekiyor. Kullanışlılık kriteri karşılanamıyorsa ilgili ürün ve düşünceyi yaratıcı olarak değil sadece özgün bir fikir olarak nitelendiriyoruz.

Kullanışlılıkla ilgili yazımızda, verilen uyaran için kurulan ilişkinin ve mesafesinin önemine değinmiştik. Yani kurduğunuz ilişkiler çok uzak oluyorsa ilgili fikrin kullanılabilir olma ihtimali azalmaktaydı. Benzer şekilde, kurulan yakın ilişkiler, ürün veya düşüncenin özgün olma olasılığını düşürmekte. Bununla ilgili yaratıcılık ve kullanışlılık yazımıza bakmanızı öneririm.

Çözüm getirebilen, yani kullanışlı olabilen fikirler üretmek için kapalı uçlu düşüncelerin ya da yakınsak düşünme biçiminin de devreye girmesi demektir. Zeka testleri ve üniversite giriş sınavları tek bir doğru cevap üzerine odaklanan kapalı uçlu soruları içerir. Bu tür sorularda sizin göreviniz, soruyu hazırlayan kişinin düşünme mekanizmasını anlamak ve istediği cevabı vermektir.

Yaratıcılığın, genelde bir problem veya ihtiyaç halinde ortaya çıktığı ve bu problemi çözebilecek kaynakların yokluğu durumunda kendini gösterdiğini göz önüne alırsak üretilecek olan düşünce veya ürün kullanışlı olmak zorundadır. Yani üreteceğiniz inanılmaz özgün bir fikir sizi çölde susuz kalıp ölmekten kurtarmayacaksa bu fikrin bir önemi bulunmamaktadır. Kapalı uçlu ya da yakınsak düşünme, zeka testleri ve kapalı uçlu düşünme testleriyle ölçülen bir özelliktir. Yakınsak düşünme becerisi, yaratıcı düşünmenin kullanışlılık kriterinin yerine getirilebilmesi için bireylerin sahip olması gereken bir beceridir. Bu yüzden “Zeka ile yaratıcılık arasında bir ilişki var mı?” derseniz cevabımız “Kesinlikle evet!” olacaktır. Ama bu ilişki, sadece belirli bir düzeydedir. Çünkü kullanışlılık yaratıcılığı oluşturan unsurlardan sadece biridir.

Yaratıcılığın kapalı uçlu düşünmeyle olan ilişkisini ele aldığımız bu yazıda zekanın yaratıcı ürünler üzerinde oynadığı role değindik. Konu hakkındaki düşünce ve yorumlarınızı lütfen bizlerle aşağıda yer alan yorum kısmından paylaşınız.

Dr. Burak Türkman

Bir cevap yazın